Skip to main content

Carlos Amorales

Een waaier aan emoties

Carlos Amorales in het Stedelijk Museum Amsterdam

Kamers overladen met duizenden zwarte motten. Een eigentijdse Sixtijnse Kapel met een gebroken sculptuur van een vogel te midden van muren volgeschilderd met obscene zinnen en middeleeuwse figuren. The Factory, de eerste Europese retrospectieve van Carlos Amorales (1970), een van Mexico’s belangrijkste hedendaagse kunstenaars, kruipt onder de huid. “Wat voor sommigen aanstootgevend is, vinden anderen net vermakelijk. Mijn werk maakt een waaier aan emoties los.”

Carlos Amorales, Black Cloud, 2007 (installation view). Collection of Diane and Bruce Halle. Photo: Peter Tijhuis


Installation view featuring: Carlos Amorales, Aprende a joderte (Learn to Fuck Yourself), 2019. Courtesy of the artist and kurimanzutto, Mexico City / New York; and Dark Mirror, 2008. Collection Vanhonsebrouck. Photo: Peter Tijhuis

Begin jaren negentig trok de toen 19-jarige Carlos Amorales naar Amsterdam. Achtereenvolgens studeerde hij schilderkunst aan de Gerrit Rietveld Academie, resideerde hij twee jaar in de Rijksakademie en kende hij tot 2004 zijn eerste professionele jaren bij onze noorderburen, waar hij momenteel tentoonstelt in het Stedelijk Museum – een soort van thuiskomen.
“Mijn tienjarig verblijf in Nederland was een vormende ervaring. Grootgebracht in het figuratieve, narratieve en katholieke kunstmilieu van Mexico, had ik het aanvankelijk moeilijk om de Europese mentaliteit te begrijpen en om me er toe te verhouden. Nederland confronteerde me met een abstracte en protestantse benadering van kunst. Vanuit een verlangen om te breken met het klassieke doek en om kunst binnen te loodsen in het dagelijkse leven ontstond het Amorales Project,” vertelt de kunstenaar, verwijzend naar het oudste werk op de tentoonstelling. Onder deze noemer experimenteerde hij jarenlang met zijn identiteit. Om uit de schaduw te treden van zijn gelijknamige vader – die ook een beroemd kunstenaar was –, koos Carlos voor het pseudonym Amorales (Spaans voor amoreel), een samensmelting van de ‘A’, de eerste letter van de naam van zijn vader, namelijk ‘Aguirre’, en ‘Morales’, de volledige naam van zijn moeder, eveneens kunstenaar. Vervolgens maakte hij van deze ‘Amorales’ een echt karakter.
Een bijzonder document in de expo is het Identity Loan Certificate (1996), waarop we lezen hoe collega-kunstenaar Gabriel Lester de goedkeuring kreeg om gedurende een maand Amorales’ identiteit aan te nemen. Maar ook de Amorales Mask (1996-2009), een masker van zijn eigen gezicht spreekt tot de verbeelding. In de absurde video Amorales vs. Amorales (2000) maken we kennis met Lucha Libre, een in Mexico razend populaire vorm van professioneel worstelen. De deelnemers dragen een kleurrijk masker, in dit geval Amorales’ masker. “Ik vind het interessant om dit werk terug te zien en na te gaan wat er is veranderd en wat er gelijk is gebleven.”

Carlos Amorales, Los Amorales, 1996. Courtesy the artist, kurimanzutto and Nils Stærk

Dit oudere werk snijdt thema’s aan als herhaling, anonimiteit en auteurschap. The Factory laat ons duidelijk zien hoezeer Amorales’ oeuvre van deze onderwerpen is doordrongen. Aangenaam verrast waren we bijvoorbeeld door het openingswerk Peep Show (2019). In een voor de kunstenaar atypisch materiaal – nooit eerder werkte hij met neonlicht – tekende hij de contouren van een bizar, vrouwelijk karakter gevangen in een ambigu, voyeuristisch spektaktel waarbij zes gelijke androgyne gezichten haar begluren. De silhouetten plukte hij uit zijn Liquid Archive, een digitale beeldbank van zelfgemaakte foto’s en gevonden beeldmateriaal die hij met zijn team creëerde. Amorales onderzoekt er het eigentijdse, culturele fenomeen memes, namelijk het verspreiden van afbeeldingen via internet die binnen de kortste keren van betekenis veranderen. Ze gaan een eigen leven leiden, waardoor een voor outsiders onbegrijpelijke taal ontstaat.

Carlos Amorales, Peep Show, 2019. Edition produced by Galería Albarrán Bourdais, courtesy of the artist. Photo: Peter Tijhuis
Carlos Amorales, Peep Show, 2019. Edition produced by Galería Albarrán Bourdais, courtesy of the artist. Photo: Peter Tijhuis

Het hoogtepunt van de uitwerking van dit verschijnsel is wellicht zijn voor het Stedelijk Museum gerealiseerde Orgy of Narcissus (2019). Op textiel zijn tientallen, kleurrijke klonen van eenzelfde, extravagante karakter in zijde geweven. Het personage lijkt in een of andere vreemdsoortige droom – of nachtmerrie? – verzeild. Het toont hoe sterk de kunstenaar is in het voeden van dubbelzinnige lezingen en hoezeer hij speelt met de reïncarnatie van werk in een nieuwe gedaante.

Carlos Amorales, Orgy of Narcissus, 2019. Courtesy the artist, kurimanzutto and Nils Stærk

Chaos en anarchie
Neem nu de publiekslieveling Black Cloud (2007). Duizenden zwarte motten in papier overwoekeren de muren, het plafond en de ramen van vier ruimten. Geïnspireerd door een mentaal beeld ontstaan tijdens een slapeloze nacht en wellicht gevoed door zijn afscheid van zijn stervende grootmoeder, creëerde hij deze immersieve installatie die uiteenlopende reacties uitlokt. Van schoonheid en romantiek tot associaties met een plaag of een angstdroom. Het werk was al op diverse plaatsen te zien: van galeries en kunstbeurzen tot musea over heel de wereld. Neem zeker de tijd om ook Black Cloud Aftermath (2007-2016) te lezen. Uitgestald op langwerpige tafels en prachtig geïllustreerd – weliswaar door zijn assistenten – neemt Amorales je mee doorheen een hallucinant, ironisch verhaal waarbij onder andere de mode-industrie zich het motief van de donkere nachtvlinders toeëigent. De reis leidt ons van het behangpatroon van een Dio-boetiek in Parijs, jurken ontworpen door Diane von Fürstenberg en lingerie van Dolce & Gabbana naar tatoeages, streetwear, installaties van andere kunstenaars, DIY-huisdecoratie en schilderijen die in no-time waren uitverkocht. Of hoe een fantasie realiteit werd!

Carlos Amorales, Black Cloud, 2007 (detail). Collection of Diane and Bruce Halle. Photo: Peter Tijhuis

De verhalen die Carlos Amorales aanreikt zijn niet altijd even leesbaar, maar die raadselachtigheid maakt het net aantrekkelijk. Zoals de fotoroman La Lengua de los Muertos (2012) waar de kunstenaar gruwelijke tabloidfoto’s van slachtoffers van de drugsoorlog combineert met geheimzinnige tekstballonnen. Maar ook de film Amsterdam (2013) waarin twee acteurs op basis van een onconventioneel, onleesbaar scenario een zonderling liefdesverhaal improviseren. Of de grappig/serieuze video El no me mires (2015) die een mythe uit de Inuitcultuur navertelt, en doordrongen is van cryptische verwijzingen naar het onderbewustzijn, de scenografie van Kazimir Malevich en de theorieën van Joseph Beuys.

Carlos Amorales, El no me mires (The Eye-Me-Not), 2015. Courtesy of the artist and kurimanzutto, Mexico City / New York. Photo: Peter Tijhuis

Tot slot viel ons de chaos aan geluiden op. De soundtrack van video’s vermengt zich met het geroffel van een reusachtige mobiel van bekkens We’ll See How All Reverberates (2012) dat bezoekers met drumstokken mogen bespelen. Combineer dit alles met de klanken van Psicofonias (2008), een installatie die beeld vertaalt naar een niet-harmonieuze compositie, en je krijgt, jawel, anarchie. En dat terwijl de kunstwerken en de presentatie visueel doorgaans net heel meticuleus en formeel zijn geregisseerd. Een heerlijke paradox die dit betekenisrijke, poëtische oeuvre zo typeert.
© SC
Dit artikel is gepubliceerd in HART Nr.20 (6 februari 2020).
Carlos Amorales - The Factory, tot 17 mei 2020 in Stedelijk Museum, Museumplein 10, Amsterdam. Open ma-vr van 9-17u. www.stedelijk.nl Curatoren: Leontine Coelewij, Martijn van Nieuwenhuyzen. Catalogus: AMORALES C., LADDAGA R. en R. WOLFS, The Factory - Carlos Amorales, Stedelijk Museum Amsterdam, 2019

Carlos Amorales, We’ll See How All Reverberates, 2012. Courtesy of the artist and kurimanzutto, Mexico City / New York. Photo: Peter Tijhuis


Comments

Popular posts from this blog

Panamarenko

35 YEARS PANAMARENKO & DEWEER GALLERY - A BRILLIANT STORY SINCE 1983 Als Panamarenko niet bestond, ze moesten hem uitvinden. De zelfverklaarde fantast behoeft geen introductie. Van het einde van de jaren ’60 tot zijn pensioen in 2005 bricoleerde hij een kinderlijke droomwereld - van zelfgebouwde duikboten, vliegende schotels en zeppelins tot auto’s en kipachtige vogels. Zijn verwondering was de perfecte voedingsbodem voor zijn poëtische creaties, steeds balancerend tussen techniek en esthetiek, en nu op weg naar de eeuwige jeugd! Deweer Gallery bezit een schatkamer aan Panamarenko’s, en dat is bezwaarlijk overdreven. Tussen het begin van de jaren ’80 en 2005 verzamelde de familie Deweer een indrukwekkende hoeveelheid topstukken als V1 Barada Jet (1991), IJsvogel (2003) en Donnariet (2003). Naast unieke objecten zijn er ook heel wat tekeningen, modellen, fotografische prints, multiples en grafiek van de kunstenaar. Deweer Gallery is de enige galerie in België die zoveel werk van Pana…

Yves Velter

Brief aan Yves Velter, geschreven naar aanleiding van de vernissage van de tentoonstelling Soul Contractions in de Paardenstallen in Kortrijk. 27.04.2019.

Beste Yves,
Relatief recent nodigde je me uit om een bezoek te brengen aan je atelier in de Romestraat in Oostende. We zijn geen intimi, ons contact bleef vooralsnog beperkt tot een beleefdheidsgroet op een vernissage. Je werk had ik wel al gezien. Zoals het monumentale tableau ‘Gaze of Hesitation’ dat dit najaar nog te zien was in de Mesdag Collectie in Den Haag. Dertien mensen in een zwart kostuum zijn er rond een reusachtige tafel iets aan het doen, wat nog het meest lijkt op vergaderen. Het tafelblad viel me meteen op. Je verbeeldt er immers een wateroppervlak dat me deed denken aan een diepe, onvoorspelbare oceaan. Het gesprek tussen de verschillende personages leek me afstandelijk. Dat meende ik af te leiden uit de strakke vormen, het grijsblauwe coloriet, maar misschien nog in de eerste plaats uit de gezichten. Daar waar ik oge…

LABOUR

Komplot brengt hedendaagse kunst naar Constantin Meuniermuseum
Kapitalisme, vroeger en nu
In het Constantin Meuniermuseum vindt een primeur plaats: een tijdelijke groepstentoonstelling met hedendaagse kunst. Onder de titel ‘LABOUR’ selecteerde curator en directeur van het nomadische curatorencollectief Komplot Sonia Dermience tien kunstenaars die aan de hand van bestaand of nieuw werk onderzoeken wat het sociaalrealisme en arbeid vandaag betekent.

We besluiten ons bezoek te combineren met een passage langs BOZAR. In dit kunstencentrum loopt momenteel (onder andere) de verdienstelijke expo ‘Bernard van Orley’. Maar waar het in BOZAR over de koppen lopen is, is er in het Meuniermuseum geen kat te bespeuren. En dat is eigenaardig. Constantin Meunier (1831-1905) is een van België’s grootste schilders/beeldhouwers. Hij verwierf succes met zijn waardige en grootse visualisaties van arbeiders. Van mijnwerkers tot glasblazers - Meunier verleende ze de status van helden van de industriële revolut…

delighted despondence

Buscábamos una diligencia a todo trance con mulas viciadas, dispuestas a rodar por los edificios, a romper los arreos y a matar al mayoral Darío de Regoyos
Loss and mourning, melancholy and dark beauty. These are the ingredients of La España Negra [Black Spain], a book that can be described as an alternative guide to wander through northern and central Spain, from the Cantabrian coast and the Basque Country to Madrid. This little jewel, published in 1898, is a child born out of a journey made in 1888 by two intimate friends, namely Belgian symbolist poet Émile Verhaeren and Spanish painter, and co-writer, Darío de Regoyos. It is a rare artistic dialogue between Spain and Flanders during the fin de siècle. Both having lost a parent - Verhaeren his father and Regoyos his mother - they started their travels as a way to mourn, to process their pain and create new memories and works that welled up from the depths of their soul.



Verhaeren and Regoyos searched for remote villages far from the b…

AMBERES - ROBERTO BOLAÑO - ANTWERP

Displaying a raw energy that he would later develop to establish himself as one of the most original writers of his generation, Roberto Bolaño’s early experimental novella Amberes (English: Antwerp) is a source of inspiration for a homonymous group exhibition at M HKA in Antwerp. Sofie Crabbé had a conversation with senior curator Nav Haq about the creativity, power and relevance of Bolaño’s writing and how it resonates in both contemporary and historical art.

Sofie Crabbé: Why did you choose Amberes as a source of inspiration for an exhibition?
Nav Haq: When I moved to Antwerp several years ago, a friend gave me a copy of this novella. I liked the fact that the prose’s actual relation to Antwerp remains elusive. The book is not about Antwerp. It would be really uninteresting to make a straight ‘Antwerp’ show. This exhibition is a way to do something more ambiguous. I am interested in the blurring between places in Amberes. Some places are like alter-egos for other places. Most of the s…

David Denil

Met het boek LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING toont David Denil zich naast een clever beeldenmaker, een erudiet verteller en een voortreffelijk onderzoeker en analyticus. In deze lijvige pil brengt hij op een uiterst eigenzinnige, compromisloze manier stukken uit de turbulente geschiedenis van Oekraïne in kaart, meer specifiek de burgerrevolutie op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev - Maidan. Op 21 november 2013 vond daar de eerste van een golf demonstraties plaats tegen de corruptie en de rechtsonzekerheid. Een deel van de bevolking wilde het lot van Oekraïne aan de Europese Unie verbinden in plaats van aan Rusland.
LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING - een adaptatie van de frase ‘don’t let me walk around asleep’ uit het gedicht Days are Passing, Nights are Passingvan Taras Shevchenko - is een dynamisch en doorwrocht boek. Denil belicht er verschillende facetten van het conflict via found footage en eigen geënsceneerde fotografische opnames zwevend tussen droom en realiteit en o…

Lina Bo Bardi

Brazilië's best bewaarde geheim
Lina Bo Bardi (1914-1992), Italiaans-Braziliaans multitalent, zou ‘Brazilië’s best bewaarde geheim’ zijn. Een halve eeuw was ze een centrale figuur binnen de cultuur van Brazilië. Haar bijdrage aan disciplines als architectuur en vormgeving is aanzienlijk. In het Design Museum van Gent kan je momenteel naar een klein fragment van haar oeuvre gaan kijken. Verschillende modernistische meubels staan er uitgestald, hoofdzakelijk ontworpen tussen 1948 en 1951 en geproduceerd in de Estúdio Palma, de praktijk die ze samen met de Italiaanse architect Giancarlo Palanti had opgericht. Lina Bo Bardi is echter zoveel meer. We doken in de diverse facetten van haar invloedrijke, complexe oeuvre en troffen er visie, innovatie en onverstoorde moed, wars van het narratief waarin ze opereerde, dat een mannelijke superioriteit dicteerde. ‘Ik ben een architect. Ik kan niet doorheen muren gaan. Ik ben geen heks. Het enige dat ik met muren kan doen is ze afbreken.’
Het is …

Sébastien Reuzé

Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie in FOMU
Een omgeving waar je in opgaat
‘Licht dat papier treft.’ De essentie van fotografie laat zich lapidair  samenvatten. De Franse fotograaf Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie, zijn bouwstenen. Zo blijkt ook in de tentoonstelling ‘Hotel Solaire’ in het FOMU Antwerpen waar hij kleuren, vormen en materialen inzet als woorden en zinnen van een eigen imaginair ‘univers ailleurs’ dat - als een carnivore plant - mooi oogt, maar ook gevaarlijk kan zijn. “Mijn beelden laveren tussen verschillende lezingen; ze zijn zoals een koorddanser, zoekend naar een evenwicht.”

Al wandelend doorheen de expositie voel je meteen: hier is geen documentair fotograaf aan het werk. We kijken naar fragmenten van de werkelijkheid, turen in een soort spiegels, het resultaat van analoge opnames geprint op gemanipuleerd lichtgevoelig papier. Amper hebben we een stap in de expo gezet of daar ontvouwt de zon zich in haar volle omvang. Op verschillen…

Les Monseigneurs

Gent - LUCA School of Arts 
Les Monseigneurs  Victor Verhelst - MA Grafisch Ontwerp Thomas Renwart - MA Textielontwerp
Fantasiewezens, poëtische zinnen en (on)herkbenbare, botanische vormen: wie in het atelier van het kunstenaarsduo Les Monseigneurs ronddwaalt, struint door een schier oneindig vat vol inspiratie. Het is de humus, de ‘grafische tuin’ die de twee zelfverklaarde ‘tuinmannen’ vertalen naar extravagant gekleurde ontwerpen voor (wand)tapijten. ‘Dit is slechts het begin van ons levensproject, notre jardin ne perira jamais.’ Les Monseigneurs bestaat uit grafisch ontwerper Victor Verhelst (1997) en textielontwerper Thomas Renwart (1995). Vanuit een gedeeld engagement sloegen ze in september 2018 de handen in elkaar: het begin van een continue kruisbestuiving die hen geen windeieren legde. De oogst van het eerste jaar bestaat uit diverse (wand)tapijten die dualismen zoals kunst versus design of klassiek versus eigentijds ondermijnen. Het zijn stuk voor stuk unieke stukken die functi…

Dirk Braeckman

Na vier intense jaren waarin hij o.a. ons land vertegenwoordigde op de Biënnale van Venetië en exposities had van Texas tot Tsjechië, stelt Dirk Braeckman met ‘Dear deer ,’ nog eens tentoon bij zijn galerie Zeno X. De Belgische meester van de fluwelen betovering blijft er zijn nuchtere zelve bij. De verhoogde zichtbaarheid stimuleert, maar hij houdt het kleinschalig.
Braeckman wordt vaak in een adem geassocieerd met analoge, tijdloze prints op barietpapier, een non-conventionele, experimentele aanpak en uitgesponnen gradaties van grijs naar zwart, of omgekeerd. ‘Dear deer ,’ laat ons zien dat de tussen Gent en Waarschoot laverende kunstenaar zoveel meer registers bespeelt. In deze expo ontwaren we bv. werk in kleur. Dit is weliswaar geen primeur en het aandeel van kleurtinten blijft beperkt tot vier prints, maar voor Braeckmans doen is dit ongewoon. Neem nu het beeld ‘Dear deer , I hope’. Een merkwaardig alchemistisch samenspel van coloriet zorgt er voor een atmosferische, zinderende e…