Skip to main content

LABOUR


Komplot brengt hedendaagse kunst naar Constantin Meuniermuseum

Kapitalisme, vroeger en nu

In het Constantin Meuniermuseum vindt een primeur plaats: een tijdelijke groepstentoonstelling met hedendaagse kunst. Onder de titel ‘LABOUR’ selecteerde curator en directeur van het nomadische curatorencollectief Komplot Sonia Dermience tien kunstenaars die aan de hand van bestaand of nieuw werk onderzoeken wat het sociaalrealisme en arbeid vandaag betekent.

Installation view. (C) Constantin Meunier, Le débardeur/De buildrager, 1893;
(L-R) Marina Pinsky & Jonathan Boutefeu, Patinoire du tram, 2019, 100x150cm, 2 photographs, 2 jumpsuits, 2 pairs of rollers

We besluiten ons bezoek te combineren met een passage langs BOZAR. In dit kunstencentrum loopt momenteel (onder andere) de verdienstelijke expo ‘Bernard van Orley’. Maar waar het in BOZAR over de koppen lopen is, is er in het Meuniermuseum geen kat te bespeuren. En dat is eigenaardig. Constantin Meunier (1831-1905) is een van België’s grootste schilders/beeldhouwers. Hij verwierf succes met zijn waardige en grootse visualisaties van arbeiders. Van mijnwerkers tot glasblazers - Meunier verleende ze de status van helden van de industriële revolutie. Anno 2019 lijken ze geen volk meer te lokken. De toevoegingen/ingrepen van hedendaagse kunstenaars brengen hier geen verandering in, of toch niet tijdens ons bezoek. Aan de kwaliteit van Meuniers beeldhouwwerken, schilderijen en werken op papier zal het niet liggen. Noch aan de bekendheid van ‘De Buildrager’ (1893), symbool van de Antwerpse, dappere havenarbeider, dat toch behoort tot het collectief geheugen? Noch aan de toezichthouder die ons genereus rondgidst en de 19deeeuw doet herleven. Wanneer we hem tegen sluitingsuur vragen hoeveel bezoekers hij die dag heeft gezien, antwoordt hij ‘vier: twee die specifiek voor Meunier kwamen, een iemand die ‘LABOUR’ wou zien en jij’.

Installation view (C) Constantin Meunier, La Douleur/De Smart, 1888

De groepsshow ‘LABOUR’ zijn we dus dankbaar. Omdat ze ons in contact bracht met dit museum, deze verborgen parel, deze selectie topwerken van Meunier ondergebracht in zijn voormalige atelierwoning, op een boogscheut van toonaangevende galerieën als Almine Rech en Xavier Hufkens. ‘LABOUR’ plaatst Meuniers sociaalrealisme in een nieuw licht via het citaat ‘New Day New Money To Be Made’, uit een nummer van rapper/zangeres Nicki Minaj dat handelt over onzekerheid. De concepttekst bindt er geen doekjes om: ‘Tijd is geld. De kapitalistische maatschappij laat ons amper tijd om een opdracht tot een goed einde te brengen of we moeten al op zoek naar een andere. (…) Men wordt in gevangenschap gehouden door de routine die de mogelijkheid om werkelijk door te breken voorkomt.’ Tekenend voor de hedendaagse cultuur zijn Pauline Edmonds plastieken brokstukken die we op de vloer aantreffen en die de vorm aannemen van een personage. Het lijkt wel een reproductie van onze tijd, een archeologische vondst door onze achter-achterkleinkinderen. Deze treffen geen botten aan, maar fragmenten kunststof. In dezelfde ruimte vinden we - enigszins verstopt - zwarte afgietsels van hamburgers, gemaakt door Aline Bouvy, als belichaming van de massaconsumptie. Deens kunstenaar Markus von Platen gebruikte een heel eigentijdse manier van produceren. Zijn bas-reliëf ‘Harvesters’ is gemaakt met een 3D-printer. Links nemen we een manuele goudzoeker waar - remember de Californische goldrush van 1848 tot 1856 -; rechts een volledig geautomatiseerd mijnbouwtuig dat ook verwijst naar de productie van bitcoins. Beide komen voort uit dezelfde zoektocht naar grondstoffen, nu eens door menselijke, dan weer door mechanische arbeid.

Installation view. On the ground: Pauline Edmond, I’ll describe the place, that’s unimportant, 2014, 170x130cm, polypropylene, polyethylene

Installation view. (L) Constantin Meunier, Volksmeisje, 1887;
(R) Aline Bouvy, McMeunier I, II, 2019, 12 cm, jesmonite, fiberglass, pigment, natural wax

Installation view. (R) Aline Bouvy, Plus jamais faim, M, L, XL, XXL, 2019, 60x35x4 cm, jesmonite, fiberglass, pigment, natural wax

Installation view. Markus von Platen, Harvesters, 2018, 115x51x4 cm, resin, polymer, fiberglass, pigments


Vele van de hedendaagse kunstwerken zijn cryptisch en enigmatisch, zoals ‘Lenape-Penn Treaty’ van rising star Kasper Bosmans. In 2015 was het werk ons al opgevallen in de tentoonstellingsruimte P/////AKT in Amsterdam. Op schilden van schildpadden zijn zilveren ballen gemonteerd. De schildpad representeert de Lenape, een inheems Amerikaans volk. ‘De zilveren ballen komen voor op het wapenschild van de Penn familie,’ licht Kasper Bosmans toe. Hij toont ons een afbeelding van het blazoen. De Penn Treaty was een akkoord tussen de Engelse edelman William Penn en de inheemse Amerikanen om vredevol samen te leven en te werken. De ontoegankelijkheid als hedendaagse kunststrategie, zo blijkt ook bij de video-installatie ‘Patinoire du tram’ van Marina Pinsky & Jonathan Boutefeu. Het bekijken van een video doet ons schrikken, omdat ze niet meteen getuigt van een groot respect voor het historische erfgoed. We zien er hoe twee jongeren rolschaatsen in een skatepark, maar ook tussen de sculpturen van Meuniers atelier/de exporuimte waar het werk staat opgesteld. De sporen van deze act vinden we eveneens terug in drie fotografische documenten en in een installatie met de tunieken en rolschaatsen die jongeren droegen. De beeldhouwwerken zelf bleven gelukkig gespaard. De dieperliggende betekenissen van dit werk ten spijt, zoals de aandacht voor klimaatbewuste manieren van transport, de representatie van de hedendaagse held en het gebruik van kledij/rolschaatsen vervaardigd uit/met stoffen van de MIVB-banken uit de jaren zeventig, hebben we gemengde gevoelens.

Installation view. (R) Kasper Bosmans, Lenape-Penn Treaty, 2016-2019, 4 turtle shells and 22 magnets

Installation view. Marina Pinsky & Jonathan Boutefeu, Patinoire du tram, 2019, 100x150cm, photograph

Installation view. (C) Marina Pinsky & Jonathan Boutefeu, Patinoire du tram, 2019, 100x150cm, video

Sterk zijn de wisselwerkingen tussen Meuniers creaties en sommige hedendaagse kunstwerken. ‘The Triplanter’ van Jerome Gardening - een abstract werktuig dat drie tuiniers in staat stelt om tegelijk te planten - bijvoorbeeld staat perfect opgesteld tussen Meuniers gedenktekens aan de arbeid, respectievelijk ‘De Mijn’, ‘De Oogst’, ‘De Nijverheid’ en ‘De Haven’. Maar ook de organische vormen ‘NippMush: Eat To My Mother replay XX’ van Cléo Totti functioneren goed in de ruimten. Deze kleine sculpturen fungeren als een metafoor voor moeder god. Opmerkelijk zijn haar tepels, die de vorm aannemen van paddenstoelen. We herinneren ‘NippMush’ als hybride fantasievormen die op verschillende plaatsen in de expo lijken te ‘groeien’, laverend tussen vloeibaar en vast, gesmolten en gestold, natuurlijk en synthetisch, associaties met voeding en verrotting oproepend. Deze objecten zinderen na. Misschien nog in de eerste plaats door de bevreemdende impact waarvan ook het werkleven anno 2019 - zo blijkt zeker uit de tentoonstelling - is doordrongen.

© SC

‘LABOUR’ tot 15 juli in het Constantin Meuniermuseum, Abdijstraat 59, Brussel. Open di-vr van 10-12u. - 12u.45-17u. Weekends: enkel voor groepen met een gids van Educateam. www.kmplt.be  

Dit artikel is gepubliceerd in HART #192, 23 mei 2019.

Installation view. (L) Constantin Meunier, Un sumeur/Een zaaier, 1893-96;
(C) Jerome Gardening, Triplanter, 2018, 88x73-68-66-96,5 cm, wood, steel, lacquer;
(background L) Constantin Meunier, La Moisson (monument au travail)/De oogst (gedenkteken aan de arbeid
(background R) 
Constantin Meunier, La mine (monument au travail)/De mijn (gedenkteken aan de arbeid).

Installation view. Cléo Totti, NippMush: Eat To My Mother replay XX, 2019, copper, plaster, acrylic

Installation view. (L) Gaillard & Claude, Flutes At The Barns, 2019, 64xx44 cm, framed print;
(R) Kasper Bosmans, Lenape-Penn Treaty, 2016-2019, 4 turtle shells and 22 magnets


Comments

Popular posts from this blog

Panamarenko

35 YEARS PANAMARENKO & DEWEER GALLERY - A BRILLIANT STORY SINCE 1983 Als Panamarenko niet bestond, ze moesten hem uitvinden. De zelfverklaarde fantast behoeft geen introductie. Van het einde van de jaren ’60 tot zijn pensioen in 2005 bricoleerde hij een kinderlijke droomwereld - van zelfgebouwde duikboten, vliegende schotels en zeppelins tot auto’s en kipachtige vogels. Zijn verwondering was de perfecte voedingsbodem voor zijn poëtische creaties, steeds balancerend tussen techniek en esthetiek, en nu op weg naar de eeuwige jeugd! Deweer Gallery bezit een schatkamer aan Panamarenko’s, en dat is bezwaarlijk overdreven. Tussen het begin van de jaren ’80 en 2005 verzamelde de familie Deweer een indrukwekkende hoeveelheid topstukken als V1 Barada Jet (1991), IJsvogel (2003) en Donnariet (2003). Naast unieke objecten zijn er ook heel wat tekeningen, modellen, fotografische prints, multiples en grafiek van de kunstenaar. Deweer Gallery is de enige galerie in België die zoveel werk van Pana…

Yves Velter

Brief aan Yves Velter, geschreven naar aanleiding van de vernissage van de tentoonstelling Soul Contractions in de Paardenstallen in Kortrijk. 27.04.2019.

Beste Yves,
Relatief recent nodigde je me uit om een bezoek te brengen aan je atelier in de Romestraat in Oostende. We zijn geen intimi, ons contact bleef vooralsnog beperkt tot een beleefdheidsgroet op een vernissage. Je werk had ik wel al gezien. Zoals het monumentale tableau ‘Gaze of Hesitation’ dat dit najaar nog te zien was in de Mesdag Collectie in Den Haag. Dertien mensen in een zwart kostuum zijn er rond een reusachtige tafel iets aan het doen, wat nog het meest lijkt op vergaderen. Het tafelblad viel me meteen op. Je verbeeldt er immers een wateroppervlak dat me deed denken aan een diepe, onvoorspelbare oceaan. Het gesprek tussen de verschillende personages leek me afstandelijk. Dat meende ik af te leiden uit de strakke vormen, het grijsblauwe coloriet, maar misschien nog in de eerste plaats uit de gezichten. Daar waar ik oge…

AMBERES - ROBERTO BOLAÑO - ANTWERP

Displaying a raw energy that he would later develop to establish himself as one of the most original writers of his generation, Roberto Bolaño’s early experimental novella Amberes (English: Antwerp) is a source of inspiration for a homonymous group exhibition at M HKA in Antwerp. Sofie Crabbé had a conversation with senior curator Nav Haq about the creativity, power and relevance of Bolaño’s writing and how it resonates in both contemporary and historical art.

Sofie Crabbé: Why did you choose Amberes as a source of inspiration for an exhibition?
Nav Haq: When I moved to Antwerp several years ago, a friend gave me a copy of this novella. I liked the fact that the prose’s actual relation to Antwerp remains elusive. The book is not about Antwerp. It would be really uninteresting to make a straight ‘Antwerp’ show. This exhibition is a way to do something more ambiguous. I am interested in the blurring between places in Amberes. Some places are like alter-egos for other places. Most of the s…

delighted despondence

Buscábamos una diligencia a todo trance con mulas viciadas, dispuestas a rodar por los edificios, a romper los arreos y a matar al mayoral Darío de Regoyos
Loss and mourning, melancholy and dark beauty. These are the ingredients of La España Negra [Black Spain], a book that can be described as an alternative guide to wander through northern and central Spain, from the Cantabrian coast and the Basque Country to Madrid. This little jewel, published in 1898, is a child born out of a journey made in 1888 by two intimate friends, namely Belgian symbolist poet Émile Verhaeren and Spanish painter, and co-writer, Darío de Regoyos. It is a rare artistic dialogue between Spain and Flanders during the fin de siècle. Both having lost a parent - Verhaeren his father and Regoyos his mother - they started their travels as a way to mourn, to process their pain and create new memories and works that welled up from the depths of their soul.



Verhaeren and Regoyos searched for remote villages far from the b…

David Denil

Met het boek LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING toont David Denil zich naast een clever beeldenmaker, een erudiet verteller en een voortreffelijk onderzoeker en analyticus. In deze lijvige pil brengt hij op een uiterst eigenzinnige, compromisloze manier stukken uit de turbulente geschiedenis van Oekraïne in kaart, meer specifiek de burgerrevolutie op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev - Maidan. Op 21 november 2013 vond daar de eerste van een golf demonstraties plaats tegen de corruptie en de rechtsonzekerheid. Een deel van de bevolking wilde het lot van Oekraïne aan de Europese Unie verbinden in plaats van aan Rusland.
LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING - een adaptatie van de frase ‘don’t let me walk around asleep’ uit het gedicht Days are Passing, Nights are Passingvan Taras Shevchenko - is een dynamisch en doorwrocht boek. Denil belicht er verschillende facetten van het conflict via found footage en eigen geënsceneerde fotografische opnames zwevend tussen droom en realiteit en o…

Lina Bo Bardi

Brazilië's best bewaarde geheim
Lina Bo Bardi (1914-1992), Italiaans-Braziliaans multitalent, zou ‘Brazilië’s best bewaarde geheim’ zijn. Een halve eeuw was ze een centrale figuur binnen de cultuur van Brazilië. Haar bijdrage aan disciplines als architectuur en vormgeving is aanzienlijk. In het Design Museum van Gent kan je momenteel naar een klein fragment van haar oeuvre gaan kijken. Verschillende modernistische meubels staan er uitgestald, hoofdzakelijk ontworpen tussen 1948 en 1951 en geproduceerd in de Estúdio Palma, de praktijk die ze samen met de Italiaanse architect Giancarlo Palanti had opgericht. Lina Bo Bardi is echter zoveel meer. We doken in de diverse facetten van haar invloedrijke, complexe oeuvre en troffen er visie, innovatie en onverstoorde moed, wars van het narratief waarin ze opereerde, dat een mannelijke superioriteit dicteerde. ‘Ik ben een architect. Ik kan niet doorheen muren gaan. Ik ben geen heks. Het enige dat ik met muren kan doen is ze afbreken.’
Het is …

Sébastien Reuzé

Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie in FOMU
Een omgeving waar je in opgaat
‘Licht dat papier treft.’ De essentie van fotografie laat zich lapidair  samenvatten. De Franse fotograaf Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie, zijn bouwstenen. Zo blijkt ook in de tentoonstelling ‘Hotel Solaire’ in het FOMU Antwerpen waar hij kleuren, vormen en materialen inzet als woorden en zinnen van een eigen imaginair ‘univers ailleurs’ dat - als een carnivore plant - mooi oogt, maar ook gevaarlijk kan zijn. “Mijn beelden laveren tussen verschillende lezingen; ze zijn zoals een koorddanser, zoekend naar een evenwicht.”

Al wandelend doorheen de expositie voel je meteen: hier is geen documentair fotograaf aan het werk. We kijken naar fragmenten van de werkelijkheid, turen in een soort spiegels, het resultaat van analoge opnames geprint op gemanipuleerd lichtgevoelig papier. Amper hebben we een stap in de expo gezet of daar ontvouwt de zon zich in haar volle omvang. Op verschillen…

Les Monseigneurs

Gent - LUCA School of Arts 
Les Monseigneurs  Victor Verhelst - MA Grafisch Ontwerp Thomas Renwart - MA Textielontwerp
Fantasiewezens, poëtische zinnen en (on)herkbenbare, botanische vormen: wie in het atelier van het kunstenaarsduo Les Monseigneurs ronddwaalt, struint door een schier oneindig vat vol inspiratie. Het is de humus, de ‘grafische tuin’ die de twee zelfverklaarde ‘tuinmannen’ vertalen naar extravagant gekleurde ontwerpen voor (wand)tapijten. ‘Dit is slechts het begin van ons levensproject, notre jardin ne perira jamais.’ Les Monseigneurs bestaat uit grafisch ontwerper Victor Verhelst (1997) en textielontwerper Thomas Renwart (1995). Vanuit een gedeeld engagement sloegen ze in september 2018 de handen in elkaar: het begin van een continue kruisbestuiving die hen geen windeieren legde. De oogst van het eerste jaar bestaat uit diverse (wand)tapijten die dualismen zoals kunst versus design of klassiek versus eigentijds ondermijnen. Het zijn stuk voor stuk unieke stukken die functi…

Marc De Blieck

Hoe verhoudt fotografie zich vandaag tot begrippen als uniciteit, autoriteit en auteurschap? Deze brede vraagstelling en de mogelijke antwoorden zitten diep verankerd in het DNA van SOFAM, een non-profit coöperatieve vennootschap die auteursrechten van visuele kunstenaars in België behartigt. Sinds mei 2018 organiseert SOFAM tweemaal per jaar een tentoonstelling in het Europees Huis van de Auteurs (EHA) waar het is gevestigd. De uitgepuurde expo SAVE AS IMAGE van fotograaf en beeldend kunstenaar Marc De Blieck die plaatsvindt in de coworking ruimten en het café van EHA zet deze vraagstelling extra in de verf.
Een buste van Nefertiti op een sokkel. Een vitrine met optische meetapparatuur. Keramische dan wel geschilderde bloemen. Een woud. Marc De Blieck beperkt zich tot het in beeld brengen van herkenbare objecten van cultureel belang die we aantreffen in musea, naast Unesco-werelderfgoed. Het gaat om onderwerpen die reeds door anderen zijn geselecteerd o.a. omwille van hun universele w…