Skip to main content

Botanique en Cultuurcentrum Mechelen


Groepstentoonstellingen in de Botanique en Cultuurcentrum Mechelen

Fotografie, een medium voor fictie

Hoog gezelschap in de Botanique. Highlights van de naoorlogse fotografie als Robert Frank, Ed van der Elsken, William Klein en Daido Moriyama trekken er een verdienstelijke groepstentoonstelling ‘Eyes wild open - on a trembling photography’. In hun kielzog nestelt zich een nieuwe generatie, met veel talenten, maar onvermijdelijk ook enkele copycats. Al tintelen de beelden van het fotoplezier, of ze ook allemaal de tand des tijds zullen overleven valt te betwijfelen.

Daido Moriyama, Eyeball, Setagaya ku, Tokyo, 1986-2007 © Daido Moriyama, Photo Foundation Collection Jean Kenta Gauthier

'Eyes wild open' is een overvloedige expo. Curator Marie Sordat selecteerde werk van een dertigtal fotografen, die sinds de tweede helft van de 20ste eeuw tot volle bloei kwamen. In de nadagen van WOII, ontstond een beweging, zeg maar een familie, die tabula rasa maakte met de fotografie zoals die voorheen werd beoefend. Deze fotografie brak met het principe van het ‘beslissende moment’. Het medium diende niet langer louter als instrument van vormelijk onderzoek of als getuigenis. Deze nieuwe stroming wilde ontembaar zijn, ontwrichtend. Fotografen wilden niet langer tegenover de wereld staan, maar er middenin. Vrij van regels en modes ‘vertalen hun beelden een subjectieve expressie. Hun verhouding tot de realiteit en de opname is fysiek, wrang en onmiddellijk,’ zo lezen we.

Cultboeken

Beginnen doet ‘Eyes wild open’ met beelden uit twee cultboeken waarvan de impact bezwaarlijk valt te onderschatten: het fictieve dagboek ‘Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germain-des-Prés’ (1956) van Nederlands enfant terrible Ed van der Elsken en ‘New York’ (1956) van Amerikaans bad boy William Klein. Gemeenschappelijke noemer in hun werk is de nervositeit van de opnames, onder andere gekenmerkt door een grove korrel, gedurfde kadrage, zwaar contrast en een ongezien, speelse lay-out.

Ed van der Elsken, Zonder titel uit ‘Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germain-des-Prés’, Parijs, 1952, © Ed van der Elsken/Nederlands Fotomuseum

William Klein, Candy Store, New York City, 1955 © William Klein, Courtesy Polka Galerie

De toon van de expo, namelijk grensverleggende fotografie een platform bieden, is hiermee gezet, en deze houdt stand. Te beginnen met een ruimte gewijd aan het legendarische, radicale tijdschrift Provoke (1968), met de al even befaamde baseline: ‘provocerend materiaal voor de gedachte’. Ruwe, wazige foto’s van Japanse fotografen als Takuma Nakahira en Daido Moriyama trof je er naast manifesten en gedichten. Zoals helaas wel vaker met kunsttijdschriften, was ook Provoke geen lang leven beschoren. In 1969 sloot het zijn boeken. Maar de kreet die het de wereld instuurde zindert tot op de dag van vandaag na.

Daarnaast brengt ‘Eyes wild open’ enkele fotografen samen in duo’s. Opvallend zijn de onbeduidende momenten vastgelegd door Robert Frank in ‘Les Américains’ (1958) naast de koortsachtige beelden van Michael Ackerman. Beide fotografen delen een fascinatie voor het afwezige, het verdwijnen. Aandoenlijk is ook de combinatie van Anders Petersen naast zijn mentor/vriend Christer Strömholm. Meer bepaald de zinnelijke foto’s van Petersen naast Strömholms opname van een kerkhof met voetstappen in de sneeuw, de eerste foto die een sterke indruk op Petersen maakte, zo blijkt uit een bijschrift.

Anders Petersen, Close Distance, 2002 © Anders Petersen, Courtesy of Jean-Kenta Gauthier Gallery    

Christer Strömholm, Cobra & Caprice, Parijs, 1961 © Christer Strömholm, Strömholm Estate

Het meest opmerkelijk is wellicht hoe alle fotografen hun ervaringen en innerlijke wereld via hun foto’s willen weergeven. Van Antoine d’Agata wiens foto’s van mensen in de marge samenvallen met zijn eigen bestaan, tot Sohrab Hura’s prints van zijn paranoïde, schizofrene moeder en Yusuf Sevinçli’s sombere droombeelden die - dixit de fotograaf - “als een instinct, uit het diepste van mezelf komen.”

© SC

Sohrab Hura, Zonder titel uit ‘Life is Elsewhere’, 2011 © Sohrab Hura Magnum Photos + Experimenter

Antoine d’Agata, Zonder titel, Phnom-Penh, Cambodge, 2006 © Antoine d’Agata, Courtesy Galerie Les Filles du Calvaire

Yusuf Sevinçli, Good Dog, Istanbul, 2009 © Yusuf Sevinçli, Courtesy Galerie Les Filles du Calvaire


Photo Friction

Ook in het Cultuurcentrum Mechelen loopt een groepstentoonstelling met werk van vijftien fotografen, maar ze is van een heel andere orde. ‘Photo Friction’ heet het: het evenement wil de vraag stellen of en waarom er een discrepantie zou moeten bestaan tussen de verschillende aspecten van de fotografie. Curator Koen Leemans in een begeleidende tekst: “Slechts zelden verwijst men naar de fotografie als een verbeeldingsvol en verhalend genre. Nochtans spelen heel wat fotografen met denkbeelden en technieken die men gewoonlijk associeert met fictie. In de geschiedenis van de fotografie vinden we voldoende voorbeelden van een bewust geconstrueerde en geënsceneerde fotografie, voorbeelden die teruggaan tot zelfs de vroegste dagen van het medium.”

Dat geldt zeker voor het werk van bekende fotokunstenaars als Max Pinkers, Ives Maes, Koen Broos, Bruno V. Roels, Arno Roncada, Nicolas Provost, Lieven Segers, Filip Dujardin en anderen die aan ‘Photo Friction’ deelnemen. Maar in het kader van dit nummer richten we onze aandacht vooral op de vijf vrouwelijke fotografen.
Uit de serie ‘Margins of excess’, 2018. © Max Minckers

Uit de serie ‘Margins of excess’, 2018. © Max Minckers

Uit de serie ‘Margins of excess’, 2018. © Max Minckers

Uit de serie ‘Margins of excess’, 2018. © Max Minckers

Ives Maes, Blossoms © Ives Maes

Ives Maes, Hololool © Ives Maes

Ives Maes, Sequence #3 (Wedding Party) © Ives Maes

Bruno V. Roels, Someone Tried To Brighten Up My Day, 2017 © Bruno Roels    
  
Bruno V. Roels, We Don't See Eye To Eye, 2017 © Bruno Roels    

© Nicolas Provost

© Nicolas Provost


© Nicolas Provost

Filip Dujardin, Memorial II, © Filip Dujardin
Filip Dujardin, 'column n°1' © Filip Dujardin
Filip Dujardin, 'doors' © Filip Dujardin
Filip Dujardin, 'stairs' © Filip Dujardin
Filip Dujardin, ‘two doors’ © Filip Dujardin

Katrien de Blauwer combineert gevonden foto’s. Men noemt haar wel eens ‘a photographer without a camera’. Ze zoekt beelden op in oude magazines, vooral uit de sfeer van dans, film en mode, en verbindt fragmenten tot een nieuwe compositie, waarin zowel melancholie, verkniptheid als vrouwelijkheid de boventoon voeren. De Blauwer, die kunst in Gent en mode in Antwerpen studeerde, heeft momenteel ook een solo in FIFTY ONE Gallery in Antwerpen (tot 7 april).
© Katrien De Blauwer


© Katrien De Blauwer


© Katrien De Blauwer

Tine Guns wil foto’s maken die meerdere interpretaties in zich kunnen hebben, beelden die aanzetten tot het vertellen van een verhaal. In Mechelen toont ze onder meer zwart-witfoto’s van muren en struiken en een (bekende) foto van een bloem, ‘opgesmukt’ met een gele verfvlek. Guns vindt dat fotografie zich al te vaak moet verantwoorden als kunstmedium, iets wat met video en film veel minder het geval is. Haar werk zet aan tot het maken van associaties.

© Tine Guns


Heel fraai is de accrochage van verschillende foto’s van Veronika Pot - een kunstwerk op zich. Het ‘realistische’ fotobeeld zelf is het minste van haar zorgen: via analoge en digitale technieken componeert ze de meest uiteenlopende beelden, soms met een gewone camera, soms met een ‘pinhole camera’, met een klein gaatje in plaats van een lens. Dat vergt lange belichtingstijden, waardoor het beeld vaak niet scherp is, maar sfeer heeft het wel: Pot maakt veel foto’s tijdens haar reizen en vormt ze om tot een soort heel persoonlijk dagboek.

© Veronika Pot

© Veronika Pot

© Veronika Pot

© Veronika Pot

Charlotte Lybeer staat bekend om haar ‘theatraal’ fotowerk, waarin ze mensen in een specifieke rol portretteert: levend in een ‘gated community’, verkleed als dier, gemaskerd… Volgens haar speelt de mens graag met theater, om te kunnen ontsnappen aan de harde, dagelijkse en verknipte realiteit. In ‘Photo Friction’ toont ze nieuw werk uit de nog lopende serie ‘The Boot and the Face’. In tegenstelling tot haar eerder werk, dat vaak een unheimliche sfeer van ‘kitsch & camp’ had, straalt uit dit werk dreiging en geweld: we zien gemaskerde mannen, of mensen met beschermingsmaskers, met wapens… Ook hier worden we door Lybeer weer op het verkeerde been gezet: het gaat om mensen die deelnemen aan fictieve gevechtssimulaties, aan spellen als paintball en andere.

© Charlotte Lybeer

Michèle Martyn toont de grote installatie ‘Starfish Rock’, een gigantische zitzak opgebouwd als patchwork uit geprinte polaroids die ze vorig voorjaar nam aan de kust in Zweden. Daarbij toont ze ook een video van een performance, waarbij vrouwen een marmerglazuur maken, van blauw eetbaar pigment met bloemsuiker en water. Dat marmerglazuur refereert aan het lijnenspel op ‘Starfish Rock’. Voorts zijn er foto’s te zien uit de serie ‘Dropstein’: beelden van stalactieten in grotten op een Grieks eiland. Zelf zegt Matyn daar over: “Dropstein symbolizes the notion that you’ve become what you’ve experienced, much like a cave’s stalactite is gradually constructed by new drops of water, that build upon the older ones.”

© MR


Eyes wild open - on a trembling photography’ tot 22 april in het museum van de Botanique, Rue Royale 236, Brussel. Open wo-zo 12-20 u. botanique.be

‘Photo Friction’ tot 15 april in Cultuurcentrum Mechelen, Minderbroedersgang 5. Open do-zo 13-18u. www.cultuurcentrummechelen.be

Dit artikel is gepubliceerd in H ART #179, 22.03.2018.


Comments

Popular posts from this blog

Panamarenko

35 YEARS PANAMARENKO & DEWEER GALLERY - A BRILLIANT STORY SINCE 1983 Als Panamarenko niet bestond, ze moesten hem uitvinden. De zelfverklaarde fantast behoeft geen introductie. Van het einde van de jaren ’60 tot zijn pensioen in 2005 bricoleerde hij een kinderlijke droomwereld - van zelfgebouwde duikboten, vliegende schotels en zeppelins tot auto’s en kipachtige vogels. Zijn verwondering was de perfecte voedingsbodem voor zijn poëtische creaties, steeds balancerend tussen techniek en esthetiek, en nu op weg naar de eeuwige jeugd! Deweer Gallery bezit een schatkamer aan Panamarenko’s, en dat is bezwaarlijk overdreven. Tussen het begin van de jaren ’80 en 2005 verzamelde de familie Deweer een indrukwekkende hoeveelheid topstukken als V1 Barada Jet (1991), IJsvogel (2003) en Donnariet (2003). Naast unieke objecten zijn er ook heel wat tekeningen, modellen, fotografische prints, multiples en grafiek van de kunstenaar. Deweer Gallery is de enige galerie in België die zoveel werk van Pana…

Yves Velter

Brief aan Yves Velter, geschreven naar aanleiding van de vernissage van de tentoonstelling Soul Contractions in de Paardenstallen in Kortrijk. 27.04.2019.

Beste Yves,
Relatief recent nodigde je me uit om een bezoek te brengen aan je atelier in de Romestraat in Oostende. We zijn geen intimi, ons contact bleef vooralsnog beperkt tot een beleefdheidsgroet op een vernissage. Je werk had ik wel al gezien. Zoals het monumentale tableau ‘Gaze of Hesitation’ dat dit najaar nog te zien was in de Mesdag Collectie in Den Haag. Dertien mensen in een zwart kostuum zijn er rond een reusachtige tafel iets aan het doen, wat nog het meest lijkt op vergaderen. Het tafelblad viel me meteen op. Je verbeeldt er immers een wateroppervlak dat me deed denken aan een diepe, onvoorspelbare oceaan. Het gesprek tussen de verschillende personages leek me afstandelijk. Dat meende ik af te leiden uit de strakke vormen, het grijsblauwe coloriet, maar misschien nog in de eerste plaats uit de gezichten. Daar waar ik oge…

LABOUR

Komplot brengt hedendaagse kunst naar Constantin Meuniermuseum
Kapitalisme, vroeger en nu
In het Constantin Meuniermuseum vindt een primeur plaats: een tijdelijke groepstentoonstelling met hedendaagse kunst. Onder de titel ‘LABOUR’ selecteerde curator en directeur van het nomadische curatorencollectief Komplot Sonia Dermience tien kunstenaars die aan de hand van bestaand of nieuw werk onderzoeken wat het sociaalrealisme en arbeid vandaag betekent.

We besluiten ons bezoek te combineren met een passage langs BOZAR. In dit kunstencentrum loopt momenteel (onder andere) de verdienstelijke expo ‘Bernard van Orley’. Maar waar het in BOZAR over de koppen lopen is, is er in het Meuniermuseum geen kat te bespeuren. En dat is eigenaardig. Constantin Meunier (1831-1905) is een van België’s grootste schilders/beeldhouwers. Hij verwierf succes met zijn waardige en grootse visualisaties van arbeiders. Van mijnwerkers tot glasblazers - Meunier verleende ze de status van helden van de industriële revolut…

AMBERES - ROBERTO BOLAÑO - ANTWERP

Displaying a raw energy that he would later develop to establish himself as one of the most original writers of his generation, Roberto Bolaño’s early experimental novella Amberes (English: Antwerp) is a source of inspiration for a homonymous group exhibition at M HKA in Antwerp. Sofie Crabbé had a conversation with senior curator Nav Haq about the creativity, power and relevance of Bolaño’s writing and how it resonates in both contemporary and historical art.

Sofie Crabbé: Why did you choose Amberes as a source of inspiration for an exhibition?
Nav Haq: When I moved to Antwerp several years ago, a friend gave me a copy of this novella. I liked the fact that the prose’s actual relation to Antwerp remains elusive. The book is not about Antwerp. It would be really uninteresting to make a straight ‘Antwerp’ show. This exhibition is a way to do something more ambiguous. I am interested in the blurring between places in Amberes. Some places are like alter-egos for other places. Most of the s…

delighted despondence

Buscábamos una diligencia a todo trance con mulas viciadas, dispuestas a rodar por los edificios, a romper los arreos y a matar al mayoral Darío de Regoyos
Loss and mourning, melancholy and dark beauty. These are the ingredients of La España Negra [Black Spain], a book that can be described as an alternative guide to wander through northern and central Spain, from the Cantabrian coast and the Basque Country to Madrid. This little jewel, published in 1898, is a child born out of a journey made in 1888 by two intimate friends, namely Belgian symbolist poet Émile Verhaeren and Spanish painter, and co-writer, Darío de Regoyos. It is a rare artistic dialogue between Spain and Flanders during the fin de siècle. Both having lost a parent - Verhaeren his father and Regoyos his mother - they started their travels as a way to mourn, to process their pain and create new memories and works that welled up from the depths of their soul.



Verhaeren and Regoyos searched for remote villages far from the b…

David Denil

Met het boek LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING toont David Denil zich naast een clever beeldenmaker, een erudiet verteller en een voortreffelijk onderzoeker en analyticus. In deze lijvige pil brengt hij op een uiterst eigenzinnige, compromisloze manier stukken uit de turbulente geschiedenis van Oekraïne in kaart, meer specifiek de burgerrevolutie op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev - Maidan. Op 21 november 2013 vond daar de eerste van een golf demonstraties plaats tegen de corruptie en de rechtsonzekerheid. Een deel van de bevolking wilde het lot van Oekraïne aan de Europese Unie verbinden in plaats van aan Rusland.
LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING - een adaptatie van de frase ‘don’t let me walk around asleep’ uit het gedicht Days are Passing, Nights are Passingvan Taras Shevchenko - is een dynamisch en doorwrocht boek. Denil belicht er verschillende facetten van het conflict via found footage en eigen geënsceneerde fotografische opnames zwevend tussen droom en realiteit en o…

Lina Bo Bardi

Brazilië's best bewaarde geheim
Lina Bo Bardi (1914-1992), Italiaans-Braziliaans multitalent, zou ‘Brazilië’s best bewaarde geheim’ zijn. Een halve eeuw was ze een centrale figuur binnen de cultuur van Brazilië. Haar bijdrage aan disciplines als architectuur en vormgeving is aanzienlijk. In het Design Museum van Gent kan je momenteel naar een klein fragment van haar oeuvre gaan kijken. Verschillende modernistische meubels staan er uitgestald, hoofdzakelijk ontworpen tussen 1948 en 1951 en geproduceerd in de Estúdio Palma, de praktijk die ze samen met de Italiaanse architect Giancarlo Palanti had opgericht. Lina Bo Bardi is echter zoveel meer. We doken in de diverse facetten van haar invloedrijke, complexe oeuvre en troffen er visie, innovatie en onverstoorde moed, wars van het narratief waarin ze opereerde, dat een mannelijke superioriteit dicteerde. ‘Ik ben een architect. Ik kan niet doorheen muren gaan. Ik ben geen heks. Het enige dat ik met muren kan doen is ze afbreken.’
Het is …

Sébastien Reuzé

Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie in FOMU
Een omgeving waar je in opgaat
‘Licht dat papier treft.’ De essentie van fotografie laat zich lapidair  samenvatten. De Franse fotograaf Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie, zijn bouwstenen. Zo blijkt ook in de tentoonstelling ‘Hotel Solaire’ in het FOMU Antwerpen waar hij kleuren, vormen en materialen inzet als woorden en zinnen van een eigen imaginair ‘univers ailleurs’ dat - als een carnivore plant - mooi oogt, maar ook gevaarlijk kan zijn. “Mijn beelden laveren tussen verschillende lezingen; ze zijn zoals een koorddanser, zoekend naar een evenwicht.”

Al wandelend doorheen de expositie voel je meteen: hier is geen documentair fotograaf aan het werk. We kijken naar fragmenten van de werkelijkheid, turen in een soort spiegels, het resultaat van analoge opnames geprint op gemanipuleerd lichtgevoelig papier. Amper hebben we een stap in de expo gezet of daar ontvouwt de zon zich in haar volle omvang. Op verschillen…

Les Monseigneurs

Gent - LUCA School of Arts 
Les Monseigneurs  Victor Verhelst - MA Grafisch Ontwerp Thomas Renwart - MA Textielontwerp
Fantasiewezens, poëtische zinnen en (on)herkbenbare, botanische vormen: wie in het atelier van het kunstenaarsduo Les Monseigneurs ronddwaalt, struint door een schier oneindig vat vol inspiratie. Het is de humus, de ‘grafische tuin’ die de twee zelfverklaarde ‘tuinmannen’ vertalen naar extravagant gekleurde ontwerpen voor (wand)tapijten. ‘Dit is slechts het begin van ons levensproject, notre jardin ne perira jamais.’ Les Monseigneurs bestaat uit grafisch ontwerper Victor Verhelst (1997) en textielontwerper Thomas Renwart (1995). Vanuit een gedeeld engagement sloegen ze in september 2018 de handen in elkaar: het begin van een continue kruisbestuiving die hen geen windeieren legde. De oogst van het eerste jaar bestaat uit diverse (wand)tapijten die dualismen zoals kunst versus design of klassiek versus eigentijds ondermijnen. Het zijn stuk voor stuk unieke stukken die functi…

Marc De Blieck

Hoe verhoudt fotografie zich vandaag tot begrippen als uniciteit, autoriteit en auteurschap? Deze brede vraagstelling en de mogelijke antwoorden zitten diep verankerd in het DNA van SOFAM, een non-profit coöperatieve vennootschap die auteursrechten van visuele kunstenaars in België behartigt. Sinds mei 2018 organiseert SOFAM tweemaal per jaar een tentoonstelling in het Europees Huis van de Auteurs (EHA) waar het is gevestigd. De uitgepuurde expo SAVE AS IMAGE van fotograaf en beeldend kunstenaar Marc De Blieck die plaatsvindt in de coworking ruimten en het café van EHA zet deze vraagstelling extra in de verf.
Een buste van Nefertiti op een sokkel. Een vitrine met optische meetapparatuur. Keramische dan wel geschilderde bloemen. Een woud. Marc De Blieck beperkt zich tot het in beeld brengen van herkenbare objecten van cultureel belang die we aantreffen in musea, naast Unesco-werelderfgoed. Het gaat om onderwerpen die reeds door anderen zijn geselecteerd o.a. omwille van hun universele w…