Skip to main content

Max Pinckers


Een nieuwe definitie van documentaire fotografie

Het werk van Max Pinckers

Een foto van een onmogelijke liefde waarop een verliefd stel papieren vliegtuigjes met liefdesbrieven naar elkaar probeert te gooien, of een print van vier op elkaar gestapelde, gigantische ijsblokken die langzaam smelten als een verwijzing naar het kastensysteem in India. Beide beschreven beelden zijn ambigue foto’s van Max Pinckers (Brussel, 1988), die zich tussen documentaire en geënsceneerde fotografie in bevinden. Deze spanning vormt de kern van zijn hele oeuvre.

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist
Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Sinds juni 2015 is de fotograaf toegelaten tot Magnum Photos, het prestigieuze fotoagentschap dat beeldbepalend is (geweest) voor de journalistieke en de documentaire fotografie.* zie onderstaande update Bij het bekijken van Pinckers' foto’s weten we echter nooit of iets feit of fictie is. Moet een zelfverklaarde documentaire fotograaf hierover geen duidelijkheid scheppen? Kan een aanstaand lid van Magnum zich zulke vaagheid wel permitteren?* Klinkende Magnum-namen als Martin Parr, Michael Subotzky en Alec Soth dragen Pinckers op handen. Dit wijst alvast op een koerswijziging van het agentschap, waarbij men de documentaire fotografie ruimer interpreteert en ook fotografen die heel nadrukkelijk de grenzen van het medium aftasten selecteert als kandidaat-leden.

*update: Dit artikel is geschreven in november 2016. In juni 2017 werd Max Pinckers uit Magnum gestemd, omdat hij volgens sommige leden teveel buiten de lijntjes van de traditionele fotojournalistiek kleurt.

Max Pinckers definieert documentaire fotografie als een breed begrip dat iets vertelt over een onderwerp, over het medium zelf en over hoe je daar als maker en toeschouwer naar kijkt. In het beste geval vertellen al die verschillende stemmen samen iets nieuws. In zijn foto’s gaat Pinckers nog een stap verder. Als documentaire fotograaf maakt hij beelden van de realiteit en de actualiteit zonder vast te houden aan het idee van objectiviteit of de blik van een buitenstaander. Sterker nog: zonder de pretentie te hebben iets te vertellen over de werkelijkheid. Zijn beeldtaal is een persoonlijke commentaar op de traditionele, documentaire benadering die een specifiek onderwerp vastlegt als tijdsdocument of als middel om maatschappijkritiek te leveren. Pinckers kijkt op een fundamenteel andere manier naar het genre, onder andere door ook geënsceneerde foto’s in zijn documentaire werk te integreren.

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist
Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Mag een documentaire fotograaf wel expliciet beelden ensceneren? Misschien liggen feit en fictie al bij al niet zo ver van elkaar. Documentaire fotografie of fotojournalistiek omvat intrinsiek ook een constructie van de realiteit: fotografen proberen de kijker wel op alle vlakken te laten geloven dat het waar is wat hij ziet, maar au fond ziet hij gewoon wat hij wil zien, of wil geloven.

In zijn eerste boek Lotus (2011, eigen beheer; in 2016 officieel uitgegeven bij Lyre Press) onderzoekt hij samen met studiegenoot Quinten De Bruyn een sensationeel en exotisch clichéonderwerp: de ladyboys in Thailand. Deze transgenders fotograferen ze met veel flitslicht, wat resulteert in overgeësthetiseerde, kitscherige opnames. Door te spelen met de clichématige exotische beeldvorming illustreren beide fotografen de invloed van fotografie op onze perceptie. Lotus is een combinatie van snapshotesthetiek en duidelijk in scène gezette fotografie.

Max Pinckers, from the series: Lotus, 2011, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Lotus, 2011, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Lotus, 2011, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Lotus, 2011, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Lotus, 2011, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Lotus, 2011, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Lotus, 2011, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Lotus, 2011, courtesy of the artist

Onvoorspelbare of ongecontroleerde elementen – die Pinckers ook toelaat in zijn beeldtaal – lijken soms met opzet zo bedoeld; bepaalde geënsceneerde beelden zien er dan weer heel spontaan uit. De vergelijkingen met gerenommeerde vertegenwoordigers van de geënsceneerde fotografie zoals Philip-Lorca diCorcia en Jeff Wall, die hun foto’s vaak met een filmcrew zeer precies arrangeren, gaan slechts gedeeltelijk op. Hun invloed is onmiskenbaar in de orkestratie van de beelden, de theatrale weergave en het besef dat fotografie nooit neutraal kan zijn. Maar in tegenstelling tot bij diCorcia en Wall komen Pinckers’ beelden sneller en zonder acteurs tot stand, en laten ze nog ruimte voor spontane elementen.

Deze strategie werkt Pinckers verder uit in zijn tweede publicatie The Fourth Wall (2012, eigen beheer). Hiervoor trekt hij samen met Victoria Gonzalez-Figueras, inmiddels zijn vrouw die hem op alle vlakken ondersteunt, door India. Ze onderzoeken er hoe de realiteit zich schikt naar de fictieve voorstelling van de werkelijkheid in Bollywood, de filmindustrie in Mumbai. Vele foto’s lijken hier duidelijk fictief door de nadrukkelijke aanwezigheid in het beeld van extern flitslicht, een statief of een reflectiescherm. Alsof Pinckers ons duidelijk wil maken dat we naar een foto kijken en niet naar de realiteit. In The Fourth Wall staan vaak zinnen die zijn gebaseerd op krantenartikelen (achteraan in het boek staan de volledige teksten). Deze teksten communiceren met de beelden, waardoor onverwachte inzichten naar boven komen. Aan het eind van de publicatie staat een citaat uit het boek 'Bollywood Cinema: Temples of Desire' van Vijay Mishra dat iets onthult over Pinckers’ aanpak: “I had come to India in search of the pot of gold, only to find that that pot had been buried deep in my unconscious.” Pinckers' werkproces is bijzonder intuïtief. Volgens de fotograaf ontstaan de verbanden tussen zijn beeld- en tekstmateriaal op toevallige basis. Opmerkelijk is hoe zijn foto’s herhaaldelijk verhalen uit de krant bijna blijken te voorspellen. Neem bijvoorbeeld de op een filmset genomen foto van een roze rookwolk in een slaapkamer. Pinckers is aanvankelijk aangetrokken door de esthetiek van deze gekleurde mist. Later in zijn onderzoek vindt hij een artikel over twee dieven die hebben ingebroken in het huis van de beroemde Bollywood-actrice Sridevi en die, geïnspireerd door de film Bawarchi, slaapgas hebben gebruikt om niet betrapt te worden. Tekenend is ook de foto van een dubbelganger van de bekende Indiase acteur Salman Khan. Een goede veertig pagina’s verder in het boek volgt een verhaal over een arm schoolmeisje dat uit haar dorp wegloopt om in Mumbai haar held Salman Khan te ontmoeten. Het blijft bij een poging: ze wordt opgelicht. Door dergelijke verbanden blijft de lezer nieuwe, vaak donkere elementen in deze publicatie ontdekken.

Max Pinckers, from the series: The Fouth Wall, 2012, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: The Fouth Wall, 2012, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: The Fouth Wall, 2012, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: The Fouth Wall, 2012, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: The Fouth Wall, 2012, courtesy of the artist
Max Pinckers, from the series: The Fouth Wall, 2012, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: The Fouth Wall, 2012, courtesy of the artist

Kan fotografie complexe fenomenen als transgenders, de wisselwerking tussen Bollywood-fantasie en de realiteit, en het verband tussen liefde, huwelijk en seksualiteit verduidelijken? Max Pinckers speelt met de (on)mogelijkheid daarvan.

Zo onderzoekt hij in zijn boek Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty (2014, eigen beheer) op genuanceerde wijze de spanning tussen gearrangeerde huwelijken, een door Bollywood gevoed idee over liefde, en eerwraak. Gebruikmakend van diverse bronnen brengt hij in beeld hoe menselijke impulsen, afhankelijk van de context, bevrijdend dan wel benauwend kunnen werken. Maar hij doet er geen uitspraken over: hij is geen socioloog of antropoloog, hij blijft een fotograaf. Op een ingenieuze manier verwerkt hij een hiërarchie in zijn beelden, analoog aan de structuur van het kastensysteem: er zijn de sleutelbeelden die al in de inleiding zijn beschreven, naast de meer documentaire fotosequenties in de schuilplaatsen van de Love Commando’s, een actiegroep die mensen beschermt die buiten hun kaste willen trouwen en de liefde willen vieren zoals dat gebeurt in de Indiase cinema. Pinckers gebruikt gevonden beeldmateriaal en maakt diverse stillevens tegen een zwarte achtergrond, naast geënsceneerde taferelen in het straatbeeld en opnames van feeërieke landschappen in een fotostudio. Hij plaats de foto’s in een context met behulp van krantenknipsels en blogberichten van op de website van de Love Commando’s, waarin vooral de demonisering van de liefde in het dagelijkse leven naar voren komt.

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

Max Pinckers, from the series: Will They Sing Like Raindrops or Leave Me Thirsty, 2014, courtesy of the artist

In het voorjaar van 2017 verbleef Pinckers voor een residentieperiode van zes maanden in New York, een beloning die de fotograaf te beurt viel als laureaat van de Edward Steichen Award (een tweejaarlijkse Luxemburgse prijs voor jong talent in de hedendaagse kunst). Tot januari 2021 is hij ook aan de School of Arts (KASK) in Gent verbonden als artistiek onderzoeker. In een eerste fase doet hij empirisch onderzoek naar conventies, ideologie en esthetische uitwerking in de documentaire fotografie; in een tweede fase zal hij een reeks documentaire series maken over verschillende onderwerpen. Met zijn eerste fotoproject in dat verband wil hij nagaan hoe fotografische conventies een rol spelen in de vormgeving van historische verhalen. Bij zijn de verdediging van zijn proefschrift zal vast de hele fotografiewereld op het appel zijn.

© SC

Deze tekst is verschenen in Ons Erfdeel, nr. 1, België, februari 2017




Comments

Popular posts from this blog

Panamarenko

35 YEARS PANAMARENKO & DEWEER GALLERY - A BRILLIANT STORY SINCE 1983 Als Panamarenko niet bestond, ze moesten hem uitvinden. De zelfverklaarde fantast behoeft geen introductie. Van het einde van de jaren ’60 tot zijn pensioen in 2005 bricoleerde hij een kinderlijke droomwereld - van zelfgebouwde duikboten, vliegende schotels en zeppelins tot auto’s en kipachtige vogels. Zijn verwondering was de perfecte voedingsbodem voor zijn poëtische creaties, steeds balancerend tussen techniek en esthetiek, en nu op weg naar de eeuwige jeugd! Deweer Gallery bezit een schatkamer aan Panamarenko’s, en dat is bezwaarlijk overdreven. Tussen het begin van de jaren ’80 en 2005 verzamelde de familie Deweer een indrukwekkende hoeveelheid topstukken als V1 Barada Jet (1991), IJsvogel (2003) en Donnariet (2003). Naast unieke objecten zijn er ook heel wat tekeningen, modellen, fotografische prints, multiples en grafiek van de kunstenaar. Deweer Gallery is de enige galerie in België die zoveel werk van Pana…

Yves Velter

Brief aan Yves Velter, geschreven naar aanleiding van de vernissage van de tentoonstelling Soul Contractions in de Paardenstallen in Kortrijk. 27.04.2019.

Beste Yves,
Relatief recent nodigde je me uit om een bezoek te brengen aan je atelier in de Romestraat in Oostende. We zijn geen intimi, ons contact bleef vooralsnog beperkt tot een beleefdheidsgroet op een vernissage. Je werk had ik wel al gezien. Zoals het monumentale tableau ‘Gaze of Hesitation’ dat dit najaar nog te zien was in de Mesdag Collectie in Den Haag. Dertien mensen in een zwart kostuum zijn er rond een reusachtige tafel iets aan het doen, wat nog het meest lijkt op vergaderen. Het tafelblad viel me meteen op. Je verbeeldt er immers een wateroppervlak dat me deed denken aan een diepe, onvoorspelbare oceaan. Het gesprek tussen de verschillende personages leek me afstandelijk. Dat meende ik af te leiden uit de strakke vormen, het grijsblauwe coloriet, maar misschien nog in de eerste plaats uit de gezichten. Daar waar ik oge…

LABOUR

Komplot brengt hedendaagse kunst naar Constantin Meuniermuseum
Kapitalisme, vroeger en nu
In het Constantin Meuniermuseum vindt een primeur plaats: een tijdelijke groepstentoonstelling met hedendaagse kunst. Onder de titel ‘LABOUR’ selecteerde curator en directeur van het nomadische curatorencollectief Komplot Sonia Dermience tien kunstenaars die aan de hand van bestaand of nieuw werk onderzoeken wat het sociaalrealisme en arbeid vandaag betekent.

We besluiten ons bezoek te combineren met een passage langs BOZAR. In dit kunstencentrum loopt momenteel (onder andere) de verdienstelijke expo ‘Bernard van Orley’. Maar waar het in BOZAR over de koppen lopen is, is er in het Meuniermuseum geen kat te bespeuren. En dat is eigenaardig. Constantin Meunier (1831-1905) is een van België’s grootste schilders/beeldhouwers. Hij verwierf succes met zijn waardige en grootse visualisaties van arbeiders. Van mijnwerkers tot glasblazers - Meunier verleende ze de status van helden van de industriële revolut…

delighted despondence

Buscábamos una diligencia a todo trance con mulas viciadas, dispuestas a rodar por los edificios, a romper los arreos y a matar al mayoral Darío de Regoyos
Loss and mourning, melancholy and dark beauty. These are the ingredients of La España Negra [Black Spain], a book that can be described as an alternative guide to wander through northern and central Spain, from the Cantabrian coast and the Basque Country to Madrid. This little jewel, published in 1898, is a child born out of a journey made in 1888 by two intimate friends, namely Belgian symbolist poet Émile Verhaeren and Spanish painter, and co-writer, Darío de Regoyos. It is a rare artistic dialogue between Spain and Flanders during the fin de siècle. Both having lost a parent - Verhaeren his father and Regoyos his mother - they started their travels as a way to mourn, to process their pain and create new memories and works that welled up from the depths of their soul.



Verhaeren and Regoyos searched for remote villages far from the b…

AMBERES - ROBERTO BOLAÑO - ANTWERP

Displaying a raw energy that he would later develop to establish himself as one of the most original writers of his generation, Roberto Bolaño’s early experimental novella Amberes (English: Antwerp) is a source of inspiration for a homonymous group exhibition at M HKA in Antwerp. Sofie Crabbé had a conversation with senior curator Nav Haq about the creativity, power and relevance of Bolaño’s writing and how it resonates in both contemporary and historical art.

Sofie Crabbé: Why did you choose Amberes as a source of inspiration for an exhibition?
Nav Haq: When I moved to Antwerp several years ago, a friend gave me a copy of this novella. I liked the fact that the prose’s actual relation to Antwerp remains elusive. The book is not about Antwerp. It would be really uninteresting to make a straight ‘Antwerp’ show. This exhibition is a way to do something more ambiguous. I am interested in the blurring between places in Amberes. Some places are like alter-egos for other places. Most of the s…

David Denil

Met het boek LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING toont David Denil zich naast een clever beeldenmaker, een erudiet verteller en een voortreffelijk onderzoeker en analyticus. In deze lijvige pil brengt hij op een uiterst eigenzinnige, compromisloze manier stukken uit de turbulente geschiedenis van Oekraïne in kaart, meer specifiek de burgerrevolutie op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev - Maidan. Op 21 november 2013 vond daar de eerste van een golf demonstraties plaats tegen de corruptie en de rechtsonzekerheid. Een deel van de bevolking wilde het lot van Oekraïne aan de Europese Unie verbinden in plaats van aan Rusland.
LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING - een adaptatie van de frase ‘don’t let me walk around asleep’ uit het gedicht Days are Passing, Nights are Passingvan Taras Shevchenko - is een dynamisch en doorwrocht boek. Denil belicht er verschillende facetten van het conflict via found footage en eigen geënsceneerde fotografische opnames zwevend tussen droom en realiteit en o…

Lina Bo Bardi

Brazilië's best bewaarde geheim
Lina Bo Bardi (1914-1992), Italiaans-Braziliaans multitalent, zou ‘Brazilië’s best bewaarde geheim’ zijn. Een halve eeuw was ze een centrale figuur binnen de cultuur van Brazilië. Haar bijdrage aan disciplines als architectuur en vormgeving is aanzienlijk. In het Design Museum van Gent kan je momenteel naar een klein fragment van haar oeuvre gaan kijken. Verschillende modernistische meubels staan er uitgestald, hoofdzakelijk ontworpen tussen 1948 en 1951 en geproduceerd in de Estúdio Palma, de praktijk die ze samen met de Italiaanse architect Giancarlo Palanti had opgericht. Lina Bo Bardi is echter zoveel meer. We doken in de diverse facetten van haar invloedrijke, complexe oeuvre en troffen er visie, innovatie en onverstoorde moed, wars van het narratief waarin ze opereerde, dat een mannelijke superioriteit dicteerde. ‘Ik ben een architect. Ik kan niet doorheen muren gaan. Ik ben geen heks. Het enige dat ik met muren kan doen is ze afbreken.’
Het is …

Sébastien Reuzé

Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie in FOMU
Een omgeving waar je in opgaat
‘Licht dat papier treft.’ De essentie van fotografie laat zich lapidair  samenvatten. De Franse fotograaf Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie, zijn bouwstenen. Zo blijkt ook in de tentoonstelling ‘Hotel Solaire’ in het FOMU Antwerpen waar hij kleuren, vormen en materialen inzet als woorden en zinnen van een eigen imaginair ‘univers ailleurs’ dat - als een carnivore plant - mooi oogt, maar ook gevaarlijk kan zijn. “Mijn beelden laveren tussen verschillende lezingen; ze zijn zoals een koorddanser, zoekend naar een evenwicht.”

Al wandelend doorheen de expositie voel je meteen: hier is geen documentair fotograaf aan het werk. We kijken naar fragmenten van de werkelijkheid, turen in een soort spiegels, het resultaat van analoge opnames geprint op gemanipuleerd lichtgevoelig papier. Amper hebben we een stap in de expo gezet of daar ontvouwt de zon zich in haar volle omvang. Op verschillen…

Les Monseigneurs

Gent - LUCA School of Arts 
Les Monseigneurs  Victor Verhelst - MA Grafisch Ontwerp Thomas Renwart - MA Textielontwerp
Fantasiewezens, poëtische zinnen en (on)herkbenbare, botanische vormen: wie in het atelier van het kunstenaarsduo Les Monseigneurs ronddwaalt, struint door een schier oneindig vat vol inspiratie. Het is de humus, de ‘grafische tuin’ die de twee zelfverklaarde ‘tuinmannen’ vertalen naar extravagant gekleurde ontwerpen voor (wand)tapijten. ‘Dit is slechts het begin van ons levensproject, notre jardin ne perira jamais.’ Les Monseigneurs bestaat uit grafisch ontwerper Victor Verhelst (1997) en textielontwerper Thomas Renwart (1995). Vanuit een gedeeld engagement sloegen ze in september 2018 de handen in elkaar: het begin van een continue kruisbestuiving die hen geen windeieren legde. De oogst van het eerste jaar bestaat uit diverse (wand)tapijten die dualismen zoals kunst versus design of klassiek versus eigentijds ondermijnen. Het zijn stuk voor stuk unieke stukken die functi…

Dirk Braeckman

Na vier intense jaren waarin hij o.a. ons land vertegenwoordigde op de Biënnale van Venetië en exposities had van Texas tot Tsjechië, stelt Dirk Braeckman met ‘Dear deer ,’ nog eens tentoon bij zijn galerie Zeno X. De Belgische meester van de fluwelen betovering blijft er zijn nuchtere zelve bij. De verhoogde zichtbaarheid stimuleert, maar hij houdt het kleinschalig.
Braeckman wordt vaak in een adem geassocieerd met analoge, tijdloze prints op barietpapier, een non-conventionele, experimentele aanpak en uitgesponnen gradaties van grijs naar zwart, of omgekeerd. ‘Dear deer ,’ laat ons zien dat de tussen Gent en Waarschoot laverende kunstenaar zoveel meer registers bespeelt. In deze expo ontwaren we bv. werk in kleur. Dit is weliswaar geen primeur en het aandeel van kleurtinten blijft beperkt tot vier prints, maar voor Braeckmans doen is dit ongewoon. Neem nu het beeld ‘Dear deer , I hope’. Een merkwaardig alchemistisch samenspel van coloriet zorgt er voor een atmosferische, zinderende e…