Skip to main content

Carl de Keyzer en Dieter De Lathauwer


Carl de Keyzer en Dieter De Lathauwer in de Botanique
DE SLACHTOFFERS VAN GISTEREN EN MORGEN

In de Botanique kan je deze dagen terecht voor twee totaal verschillende fototentoonstellingen. Gevestigd Magnumfotograaf Carl de Keyzer krijgt de ereplaats, namelijk de twee verdiepingen van het museum van de Botanique. Deze expo heeft allure, is klassiek en oerdegelijk, maar kijkend naar zijn vorige expo’s ontwaren we weinig verrassingen in zijn fotografie en presentatie. Dat is even anders bij opkomend fototalent Dieter De Lathauwer (°1978) die in de galerie - wat verderop in de Botanique - zijn tot nu toe beste werk ooit presenteert!

Carl De Keyzer kan reeds een achttiental megalomane fotoprojecten op zijn conto schrijven. De voorbije jaren beet hij zich stevig vast in de opwarming van de aarde en de bijhorende dreigingen. Tussen 2006 en 2012 reisde hij in 25 maanden bijna 120.000 km Europese kusten af. In de Botanique is het resultaat Moments before the Flood te zien. We zijn getuige van de broze rust van kustplaatsen net voor een grote zondvloed ze definitief aan ons zicht onttrekt. Het werkelijk ijzersterke concept resulteerde doorgaans niet in De Keyzers meest straffe foto’s. De beelden zijn weliswaar technische hoogstandjes. De haarscherpe beeldkwaliteit komt prachtig tot z’n recht op groot printformaat. Het is ook heerlijk bladeren doorheen het bijhorende salontafelboek. Maar soms treedt de gehanteerde methode, namelijk de zoektocht naar boeiende omgevingen - zoals stuwdammen, dijken of pieren - om deze vervolgens snel te capteren net iets te nadrukkelijk op de voorgrond.
Hetzelfde gevoel besluipt ons bij zijn opvolger Higher Ground dat vorig jaar is voltooid en nu voor het eerst te zien is. De fotografische opnames laten een fictief, apocalyptisch, en niet eens zo onrealistisch scenario zien, namelijk een niet nader bepaalde toekomst waarin de bevolking door de stijging van het zeeniveau is moeten vluchten naar de hoogste regionen van Europa. Zijn wij immers niet de vluchtelingen van morgen?
Bij het bekijken van Higher Ground maak je als kijker spontaan de denkoefening hoe het moet voelen om definitief naar de hoge bergtoppen te moeten verkassen. De bijhorende, functionele uittreksels uit de tekst Ararat van Philippe Claudel helpen hierbij wonderwel: “Ik speel. De hele dag. Ik ben niet verdrietig,” of op een meer unheimliche toon, “Als het een grapje was, heeft het lang genoeg geduurd en heeft niemand erom gelachen.”
De inherente achilleshiel aan dit project is de overspoeling van deze magische, wondermooie bergflanken door toeristen. Wandelend, pootjebadend, zonnebadend of elkaar fotograferend. Niet zelden onttovert hun aanwezigheid de illusie dat we naar een toekomstbeeld kijken. Op een paar futuristisch aanvoelende elementen na, zoals een glazen koepel of een zilverkleurige buis die doorheen het landschap kronkelt, wanen we ons vooral in het hier en nu, inclusief smartphones en eigentijdse rugzakken.

‘EUTHANASIEDOOD’

Dé reden om zeker naar de Botanique te gaan is het nieuwe boek en de gelijknamige tentoonstelling I loved my wife van Dieter De Lathauwer. Zijn beeldessay kruipt onvermijdelijk onder de huid en klemt zich er vast met weerhaken die je niet meer loslaten. De Lathauwer zoomde in op de systematische eliminatie van fysiek/mentaal ongeneeslijk zieken in Oostenrijk in de aanloop naar de Holocaust. Deze “euthanasiedood”, een ijzige, stille realiteit in de jaren 1939-1941, is ook wel gekend onder de naam Aktion T4. “Killing children is good for the economy” was nog net niet op het voorhoofd van menig inwoner getatoeëerd. Als de natuurlijke selectie niet tussenkwam, gingen ze die zelf wel een handje helpen.
Rigide, zorgvuldig uitgekiend en respectvol hangen over de verschillende wanden stilstaande nazipropaganda- filmbeelden, historisch beeldmateriaal en zelf gemaakte, in situ fotografische opnames. De Lathauwer richt zijn lens bijvoorbeeld op bomen als stille getuigen en banaal ogende gebouwen die ooit dienst deden als psychiatrische instellingen, zorgcentra of kindertehuizen. Het zijn locaties die massale executies op hun geweten hebben. Losstaande woorden als “the unworthy”, “everything” en “destroyed” meanderen associatief doorheen het beeldmateriaal.
Dieter De Lathauwer is een meester in het zoeken naar de juiste balans. De expo is afstandelijk, zonder te verglijden in een koele weergave. Alsof we naar een obscuur, sinister verhaal kijken met sporadisch lieflijke, poëtische accenten. Kijken we maar naar het onschuldige, zachtroze omhulsel waarin het boek is gewikkeld. Het manueel aangebrachte donkerrode plusje, een stigma voor zij die in het evaluatiedossier “opgetekend” stonden, loodst ons echter reeds in de realiteit.
Op de achtergrond horen we een stem de namen van een 17.000-tal slachtoffers en hun bijhorende leeftijd declameren. De geluidsinterventie laat de fotografische beelden dieper indalen. Opmerkelijk is ook een van de vijf propagandafilms, getiteld I loved my wife. We zien een volledig gebrainwashte man die zijn aan multiple sclerose lijdende vrouw opoffert voor het welzijn van de natie. Weinig foto’s zijn eenduidig leesbaar. Als geen ander manipuleert De Lathauwer onze beleving van beelden en speelt hij met onze verwachtingen. Staan we oog in oog met een verantwoordelijke of een van de duizenden slachtoffers? Waarom is er een perfect smile in het gezicht van die persoon gemonteerd? Is het de duistere schuur op de voorgrond waar de horror zich voltrok of het kasteeltje dat zich wat onttrekt aan onze blik?
Op de ene muur zien we een foto van een pluizig konijntje. Het diertje oogt uiterst kwetsbaar in deze context. Wat verder staan we oog in oog met een opname van een vitaal rennende herdershond. The survival of the fittest ligt op de loer. Pas helemaal op het einde van de tentoonstelling krijgen we een tekst met wat duiding, maar een aha-erlebnis blijft uit. Alles volledig vatten? Nee, dat kan je niet en het is goed zo.

© SC

‘Carl de Keyzer. Higher Ground’ tot 30 april in het museum van de Botanique
+ ‘Dieter De Lathauwer. I loved my wife’ tot 2 april in de galerie van de Botanique, Rue Royale 236, Brussel. Open wo-zo 12-20 u. botanique.be

Carl De Keyzer, ‘Higher Ground’, Tielt, Lannoo Publishers, 2016
Dieter De Lathauwer, ‘I loved my wife’, Eindhoven, Uitgeverij Lecturis, 2017

Dit artikel is verschenen in H ART, 23.03.2017


Untitled, from the book "I loved my wife (killing children is good for the economy)" © 2016, Dieter De Lathauwer

Untitled, from the book "I loved my wife (killing children is good for the economy)" © 2016, Dieter De Lathauwer

Untitled, from the book "I loved my wife (killing children is good for the economy)" © 2016, Dieter De Lathauwer


© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 

© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 

© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 

© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 

© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 

© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 

© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 

© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 

© Carl De Keyzer - Higher Ground - 2016 
© Carl De Keyzer - Moments before the flood - Dublin Ireland - 2012

© Carl De Keyzer - Moments before the flood - Store Heddinge Denmark - 2011

© Carl De Keyzer - Moments before the flood - Châtelaillon-plage France - 2010

© Carl De Keyzer - Moments before the flood - Skipsea UK - 2009

© Carl De Keyzer - Moments before the flood - Kolobrzeg Poland - 2012

© Carl De Keyzer - Moments before the flood - Thames Estuary UK - 2009


Comments

Popular posts from this blog

Panamarenko

35 YEARS PANAMARENKO & DEWEER GALLERY - A BRILLIANT STORY SINCE 1983 Als Panamarenko niet bestond, ze moesten hem uitvinden. De zelfverklaarde fantast behoeft geen introductie. Van het einde van de jaren ’60 tot zijn pensioen in 2005 bricoleerde hij een kinderlijke droomwereld - van zelfgebouwde duikboten, vliegende schotels en zeppelins tot auto’s en kipachtige vogels. Zijn verwondering was de perfecte voedingsbodem voor zijn poëtische creaties, steeds balancerend tussen techniek en esthetiek, en nu op weg naar de eeuwige jeugd! Deweer Gallery bezit een schatkamer aan Panamarenko’s, en dat is bezwaarlijk overdreven. Tussen het begin van de jaren ’80 en 2005 verzamelde de familie Deweer een indrukwekkende hoeveelheid topstukken als V1 Barada Jet (1991), IJsvogel (2003) en Donnariet (2003). Naast unieke objecten zijn er ook heel wat tekeningen, modellen, fotografische prints, multiples en grafiek van de kunstenaar. Deweer Gallery is de enige galerie in België die zoveel werk van Pana…

Yves Velter

Brief aan Yves Velter, geschreven naar aanleiding van de vernissage van de tentoonstelling Soul Contractions in de Paardenstallen in Kortrijk. 27.04.2019.

Beste Yves,
Relatief recent nodigde je me uit om een bezoek te brengen aan je atelier in de Romestraat in Oostende. We zijn geen intimi, ons contact bleef vooralsnog beperkt tot een beleefdheidsgroet op een vernissage. Je werk had ik wel al gezien. Zoals het monumentale tableau ‘Gaze of Hesitation’ dat dit najaar nog te zien was in de Mesdag Collectie in Den Haag. Dertien mensen in een zwart kostuum zijn er rond een reusachtige tafel iets aan het doen, wat nog het meest lijkt op vergaderen. Het tafelblad viel me meteen op. Je verbeeldt er immers een wateroppervlak dat me deed denken aan een diepe, onvoorspelbare oceaan. Het gesprek tussen de verschillende personages leek me afstandelijk. Dat meende ik af te leiden uit de strakke vormen, het grijsblauwe coloriet, maar misschien nog in de eerste plaats uit de gezichten. Daar waar ik oge…

LABOUR

Komplot brengt hedendaagse kunst naar Constantin Meuniermuseum
Kapitalisme, vroeger en nu
In het Constantin Meuniermuseum vindt een primeur plaats: een tijdelijke groepstentoonstelling met hedendaagse kunst. Onder de titel ‘LABOUR’ selecteerde curator en directeur van het nomadische curatorencollectief Komplot Sonia Dermience tien kunstenaars die aan de hand van bestaand of nieuw werk onderzoeken wat het sociaalrealisme en arbeid vandaag betekent.

We besluiten ons bezoek te combineren met een passage langs BOZAR. In dit kunstencentrum loopt momenteel (onder andere) de verdienstelijke expo ‘Bernard van Orley’. Maar waar het in BOZAR over de koppen lopen is, is er in het Meuniermuseum geen kat te bespeuren. En dat is eigenaardig. Constantin Meunier (1831-1905) is een van België’s grootste schilders/beeldhouwers. Hij verwierf succes met zijn waardige en grootse visualisaties van arbeiders. Van mijnwerkers tot glasblazers - Meunier verleende ze de status van helden van de industriële revolut…

delighted despondence

Buscábamos una diligencia a todo trance con mulas viciadas, dispuestas a rodar por los edificios, a romper los arreos y a matar al mayoral Darío de Regoyos
Loss and mourning, melancholy and dark beauty. These are the ingredients of La España Negra [Black Spain], a book that can be described as an alternative guide to wander through northern and central Spain, from the Cantabrian coast and the Basque Country to Madrid. This little jewel, published in 1898, is a child born out of a journey made in 1888 by two intimate friends, namely Belgian symbolist poet Émile Verhaeren and Spanish painter, and co-writer, Darío de Regoyos. It is a rare artistic dialogue between Spain and Flanders during the fin de siècle. Both having lost a parent - Verhaeren his father and Regoyos his mother - they started their travels as a way to mourn, to process their pain and create new memories and works that welled up from the depths of their soul.



Verhaeren and Regoyos searched for remote villages far from the b…

AMBERES - ROBERTO BOLAÑO - ANTWERP

Displaying a raw energy that he would later develop to establish himself as one of the most original writers of his generation, Roberto Bolaño’s early experimental novella Amberes (English: Antwerp) is a source of inspiration for a homonymous group exhibition at M HKA in Antwerp. Sofie Crabbé had a conversation with senior curator Nav Haq about the creativity, power and relevance of Bolaño’s writing and how it resonates in both contemporary and historical art.

Sofie Crabbé: Why did you choose Amberes as a source of inspiration for an exhibition?
Nav Haq: When I moved to Antwerp several years ago, a friend gave me a copy of this novella. I liked the fact that the prose’s actual relation to Antwerp remains elusive. The book is not about Antwerp. It would be really uninteresting to make a straight ‘Antwerp’ show. This exhibition is a way to do something more ambiguous. I am interested in the blurring between places in Amberes. Some places are like alter-egos for other places. Most of the s…

David Denil

Met het boek LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING toont David Denil zich naast een clever beeldenmaker, een erudiet verteller en een voortreffelijk onderzoeker en analyticus. In deze lijvige pil brengt hij op een uiterst eigenzinnige, compromisloze manier stukken uit de turbulente geschiedenis van Oekraïne in kaart, meer specifiek de burgerrevolutie op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev - Maidan. Op 21 november 2013 vond daar de eerste van een golf demonstraties plaats tegen de corruptie en de rechtsonzekerheid. Een deel van de bevolking wilde het lot van Oekraïne aan de Europese Unie verbinden in plaats van aan Rusland.
LET US NOT FALL ASLEEP WHILE WALKING - een adaptatie van de frase ‘don’t let me walk around asleep’ uit het gedicht Days are Passing, Nights are Passingvan Taras Shevchenko - is een dynamisch en doorwrocht boek. Denil belicht er verschillende facetten van het conflict via found footage en eigen geënsceneerde fotografische opnames zwevend tussen droom en realiteit en o…

Lina Bo Bardi

Brazilië's best bewaarde geheim
Lina Bo Bardi (1914-1992), Italiaans-Braziliaans multitalent, zou ‘Brazilië’s best bewaarde geheim’ zijn. Een halve eeuw was ze een centrale figuur binnen de cultuur van Brazilië. Haar bijdrage aan disciplines als architectuur en vormgeving is aanzienlijk. In het Design Museum van Gent kan je momenteel naar een klein fragment van haar oeuvre gaan kijken. Verschillende modernistische meubels staan er uitgestald, hoofdzakelijk ontworpen tussen 1948 en 1951 en geproduceerd in de Estúdio Palma, de praktijk die ze samen met de Italiaanse architect Giancarlo Palanti had opgericht. Lina Bo Bardi is echter zoveel meer. We doken in de diverse facetten van haar invloedrijke, complexe oeuvre en troffen er visie, innovatie en onverstoorde moed, wars van het narratief waarin ze opereerde, dat een mannelijke superioriteit dicteerde. ‘Ik ben een architect. Ik kan niet doorheen muren gaan. Ik ben geen heks. Het enige dat ik met muren kan doen is ze afbreken.’
Het is …

Sébastien Reuzé

Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie in FOMU
Een omgeving waar je in opgaat
‘Licht dat papier treft.’ De essentie van fotografie laat zich lapidair  samenvatten. De Franse fotograaf Sébastien Reuzé onderzoekt het wezen van fotografie, zijn bouwstenen. Zo blijkt ook in de tentoonstelling ‘Hotel Solaire’ in het FOMU Antwerpen waar hij kleuren, vormen en materialen inzet als woorden en zinnen van een eigen imaginair ‘univers ailleurs’ dat - als een carnivore plant - mooi oogt, maar ook gevaarlijk kan zijn. “Mijn beelden laveren tussen verschillende lezingen; ze zijn zoals een koorddanser, zoekend naar een evenwicht.”

Al wandelend doorheen de expositie voel je meteen: hier is geen documentair fotograaf aan het werk. We kijken naar fragmenten van de werkelijkheid, turen in een soort spiegels, het resultaat van analoge opnames geprint op gemanipuleerd lichtgevoelig papier. Amper hebben we een stap in de expo gezet of daar ontvouwt de zon zich in haar volle omvang. Op verschillen…

Les Monseigneurs

Gent - LUCA School of Arts 
Les Monseigneurs  Victor Verhelst - MA Grafisch Ontwerp Thomas Renwart - MA Textielontwerp
Fantasiewezens, poëtische zinnen en (on)herkbenbare, botanische vormen: wie in het atelier van het kunstenaarsduo Les Monseigneurs ronddwaalt, struint door een schier oneindig vat vol inspiratie. Het is de humus, de ‘grafische tuin’ die de twee zelfverklaarde ‘tuinmannen’ vertalen naar extravagant gekleurde ontwerpen voor (wand)tapijten. ‘Dit is slechts het begin van ons levensproject, notre jardin ne perira jamais.’ Les Monseigneurs bestaat uit grafisch ontwerper Victor Verhelst (1997) en textielontwerper Thomas Renwart (1995). Vanuit een gedeeld engagement sloegen ze in september 2018 de handen in elkaar: het begin van een continue kruisbestuiving die hen geen windeieren legde. De oogst van het eerste jaar bestaat uit diverse (wand)tapijten die dualismen zoals kunst versus design of klassiek versus eigentijds ondermijnen. Het zijn stuk voor stuk unieke stukken die functi…

Marc De Blieck

Hoe verhoudt fotografie zich vandaag tot begrippen als uniciteit, autoriteit en auteurschap? Deze brede vraagstelling en de mogelijke antwoorden zitten diep verankerd in het DNA van SOFAM, een non-profit coöperatieve vennootschap die auteursrechten van visuele kunstenaars in België behartigt. Sinds mei 2018 organiseert SOFAM tweemaal per jaar een tentoonstelling in het Europees Huis van de Auteurs (EHA) waar het is gevestigd. De uitgepuurde expo SAVE AS IMAGE van fotograaf en beeldend kunstenaar Marc De Blieck die plaatsvindt in de coworking ruimten en het café van EHA zet deze vraagstelling extra in de verf.
Een buste van Nefertiti op een sokkel. Een vitrine met optische meetapparatuur. Keramische dan wel geschilderde bloemen. Een woud. Marc De Blieck beperkt zich tot het in beeld brengen van herkenbare objecten van cultureel belang die we aantreffen in musea, naast Unesco-werelderfgoed. Het gaat om onderwerpen die reeds door anderen zijn geselecteerd o.a. omwille van hun universele w…